مقدمه تاريخ تشيّع ، تاريخ مكتبى زنده و پيروانى مبارز تاريخ تشيّع از تاريخ اسلام جدا نيست ، چرا كه ، تشيّع ادامه اسلام دوران نبوى به رهبرى جانشينان پيامبر اسلام ، اهل بيت عليهم السّلام آن حضرت است و سابقهء نام‌گذارى « شيعه » به شخص آن بزرگوار مىرسد . هسته اوليه شيعيان ، از اصحاب بزرگ و برجستهء پيامبر اسلام بودند كه ، با رهنمودهاى آن حضرت ، به لزوم رهبرى على بن ابيطالب عليه السّلام بعد از پيامبر باور داشتند . پس از درگذشت پيامبر اسلام و تشكيل سقيفه و وضعى كه ، در انتخاب خليفه پيش‌آمد ، تشيّع از نظر تاريخى مسير ديگرى را در پيش گرفت ، زيرا شيعيان بر پيشوايى على عليه السّلام پاى فشردند و در كنار اهل بيت عليهم السّلام ماندند و با تحمل تمام دشوارىها و مشكل‌ها ، از آرمان و عقيده خود دست برنداشتند . ازاين‌رو ، از شركت در حكومت كنار ماندند و با دشمنىها و بىمهرىهاى حكومت‌هاى زمان روبه‌رو شدند . اگرچه اختلاف‌نظر شيعيان با طرفداران خلافت رسمى - نخست بر سر خلافت و جانشينى پيامبر اسلام بوده ، اما چون شيعيان ، پس از رحلت پيامبر براى فراگيرى اصول عقايد و فقه و حديث و تفسير و ساير معارف اسلامى به امامان اهل بيت عليهم السّلام - سرچشمه اصلى علوم و معارف اسلامى - مراجعه مىكردند ، به مرور زمان ، شيعيان از اين نظر نيز از پيروان خلافت رسمى جدا شدند و خط سير فكرى و فرهنگى آنان به شكل ديگرى رقم خورد . اين امر به سهم خود در سير تاريخى و فرهنگى تشيّع اثر آشكارى داشت و پيوسته آن را از تحريف و ديگر آفت‌ها مصون نگه داشت . شيعيان در پرتو پيروى از پيشوايان اهل بيت عليهم السّلام ، عملا حاملان علوم اين خاندان و وارثان معنوى آنان در طول تاريخ شدند . فرهنگ تشيّع ، همواره فرهنگى درخشان و پويا و پربار و اصيل بوده است ، به‌طورى كه حتى برخى از مخالفان شيعه ، به آن اعتراف كرده‌اند ؛ چنان‌كه